Çınar portal

Bilim insanlarının tamamen kaybolduğunu düşündüğü bir robot, aylar sonra yeniden ortaya çıktı. Ancak bu dönüş, sıradan hikaye olmadı; geleceğe dair kritik ve endişe verici verilerle geldi.

ROTASINDAN SAPTI

BGR'nin aktardığına göre Avustralya Ulusal Bilim Ajansı CSIRO tarafından yürütülen bir araştırma kapsamında görevlendirilen serbest yüzen robotu, iklim değişikliğinin buzullar üzerindeki etkisini incelemek amacıyla okyanusa bırakıldı. Ancak güçlü deniz akıntıları robotu planlanan rotasından saptırdı ve bilim insanlarının doğrudan gözlem yapmasının neredeyse imkansız olduğu bir bölgeye sürükledi.

AYLARCA ULAŞILAMADI

Tuzluluk ve sıcaklık sensörleriyle donatılan robot, normal şartlarda her 10 günde bir su yüzeyine çıkarak topladığı verileri uydu aracılığıyla iletecekti. Ancak kalın buz tabakalarının altına girmesi nedeniyle bu mümkün olmadı. Araştırma ekibi, robotun artık geri dönmeyeceğini değerlendirerek cihazı kayıp kabul etti.

Aradan dokuz ay geçtikten sonra robot yeniden yüzeye çıktı. Bu süre boyunca hiçbir veri aktaramamış olsa da görevini sürdürmeye devam ettiği anlaşıldı.

195 AYRI VERİ ELDE ETTİ

Robotun yaptığı ölçümler, onu Denman Buzulu ve Shackleton Buz Sahanlığının altına kadar götüren beklenmedik bir rotayı ortaya koydu. Yüzeye çıkmaya çalıştığı her anda buz tabakasına temas eden robot, bu temaslar sayesinde buzun derinliğini de ölçebildi.

Uydu verileriyle karşılaştırılan bu ölçümler, robotun izlediği güzergâhın yeniden oluşturulmasını sağladı. Toplamda 195 ayrı veri profili, bilim insanlarının daha önce doğrudan ölçüm yapamadığı alanlardan elde edildi.

CİDDİ RİSK TAŞIYOR

Elde edilen veriler, Shackleton Buz Sahanlığı’nın şimdilik sıcak okyanus sularından doğrudan etkilenmediğini ortaya koydu. Ancak Denman Buzulu’nun altında, erimeyi hızlandıran ılık suların bulunduğu tespit edildi.

Uzmanlara göre Denman Buzulu’nun tamamen erimesi halinde küresel deniz seviyeleri yaklaşık 1.5 metre yükselebilir. Bu senaryo, Dünya genelindeki kıyı yerleşimleri için kalıcı risk anlamına geliyor.

BİLİMSEL BİR ‘KAZADAN’ TARİHİ KEŞFE

Araştırmacılar, bu sürecin planlanmamış olmasına rağmen bilimsel açıdan büyük bir kazanım sağladığını belirtiyor. Çünkü bu ölçümler, Doğu Antarktika’daki bir buz sahanlığının altından alınan ilk doğrudan okyanus verileri olarak kayda geçti.

Doğu antartikya’nın, Batı Antarktika’ya kıyasla çok daha fazla buz kütlesi barındırdığına dikkat çeken uzmanlar, bu bölgede yaşanacak erimenin küresel sonuçlarının çok daha ağır olabileceğini vurguluyor.

GELECEK ARAŞTIRMALAR İÇİN YOL AÇTI

Robotun buz altında aylarca çalışabilmiş olması, bilim insanlarını daha fazla otonom okyanus aracını ulaşılması zor bölgelere göndermeye teşvik etti. Bu tür verilerin, buzulların erime hızını daha doğru tahmin etmeye ve deniz seviyesindeki artışlara ilişkin senaryoları netleştirmeye katkı sağlayacağı ifade ediliyor.

Çalışmanın sonuçları, Aralık 2025’te Science Advances dergisinde yayımlandı ve kutup araştırmaları açısından önemli bir referans niteliği kazandı